Łokieć golfisty – co to jest?

Łokieć golfisty – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie przyśrodkowego zapalenia nadkłykcia

Choć nazwa może sugerować, że dotyczy jedynie sportowców, łokieć golfisty (medial epicondylitis) to schorzenie, które równie często dotyka osoby, które z golfem nigdy nie miały nic wspólnego.

To bolesna dolegliwość, wynikająca z przeciążenia przyczepów mięśni zginaczy nadgarstka w okolicy łokcia.

W tym artykule, przygotowanym przez specjalistów z zakresu ortopedii i fizjoterapii, wyjaśniamy, czym dokładnie jest łokieć golfisty, jakie są jego objawy, jak wygląda diagnostyka oraz jak skutecznie można go leczyć – zarówno zachowawczo, jak i operacyjnie.

Anatomia łokcia – zrozumienie tła problemu

Aby lepiej zrozumieć mechanizm powstawania łokcia golfisty, warto przyjrzeć się podstawom anatomii tej okolicy. Staw łokciowy łączy kość ramienną z kością łokciową i promieniową.

W jego obrębie znajdują się dwa nadkłykcie (przyśrodkowy i boczny), do których przyczepiają się mięśnie odpowiedzialne za ruchy nadgarstka i palców.

Łokieć golfisty dotyczy przyczepu ścięgien mięśni zginaczy nadgarstka (m.in. m. zginacza promieniowego nadgarstka, m. nawrotnego obłego) do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej.

Przewlekłe przeciążenie prowadzi do mikrourazów i rozwoju stanu zapalnego, a w konsekwencji – do degeneracji tkanek.

Kto jest narażony na łokieć golfisty?

Mimo że nazwa pochodzi od ruchu uderzenia piłki golfowej, który powtarzalnie obciąża mięśnie zginające nadgarstek, w rzeczywistości łokieć golfisty występuje u:

• pracowników biurowych (częste pisanie na klawiaturze),
• osób wykonujących prace manualne (np. stolarze, monterzy, hydraulicy),
• sportowców (tenisiści, ciężarowcy, kulturyści – zwłaszcza przy nieprawidłowej technice),
• muzyków (grających na instrumentach wymagających zgięcia nadgarstka),
• osób wykonujących wielokrotne ruchy chwytania i skręcania nadgarstka.

Objawy łokcia golfisty

Najbardziej charakterystyczne objawy to:

• ból po wewnętrznej (przyśrodkowej) stronie łokcia, nasilający się przy zginaniu nadgarstka lub chwytaniu przedmiotów,
• promieniowanie bólu wzdłuż przedramienia,
• osłabienie chwytu,
• sztywność łokcia po okresie spoczynku,
• uczucie pieczenia lub mrowienia – w przypadkach ucisku na nerw łokciowy.

Warto podkreślić, że objawy mogą rozwijać się stopniowo i często są bagatelizowane we wczesnym etapie, co prowadzi do przewlekłości problemu.

Diagnostyka łokcia golfisty

Rozpoznanie opiera się głównie na dokładnym wywiadzie medycznym i badaniu fizykalnym.

Specjalista ortopedii lub fizjoterapii oceni ból w trakcie testów oporowych (np. przy oporowanym zgięciu nadgarstka).

Dodatkowo, dla potwierdzenia diagnozy lub wykluczenia innych przyczyn bólu (np. neuropatii, zapalenia kaletki, entezopatii), mogą być zlecone:

• USG narządu ruchu – pozwala na ocenę stanu ścięgien i tkanek miękkich,
• rezonans magnetyczny (MRI) – przy podejrzeniu uszkodzeń strukturalnych lub przy długotrwałym bólu,
• EMG – w przypadku podejrzenia ucisku nerwu łokciowego.

Leczenie łokcia golfisty

1. Leczenie zachowawcze (nieoperacyjne)

U większości pacjentów przynosi bardzo dobre efekty, szczególnie jeśli zostanie wdrożone wcześnie. Obejmuje:

• odpoczynek i modyfikację aktywności, unikanie ruchów wyzwalających ból,
• zimne okłady w ostrym stanie zapalnym,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) doustne lub miejscowe,
• rehabilitację: terapia manualna, ćwiczenia ekscentryczne, suche igłowanie, kinesiotaping,
• terapię falą uderzeniową (ESWT) – skuteczna w przewlekłych przypadkach,
• iniekcje pod kontrolą USG – kortykosteroidy lub osocze bogatopłytkowe (PRP).

2. Leczenie operacyjne

Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów przez 6–12 miesięcy, rozważa się leczenie chirurgiczne. Polega ono na:

• usunięciu zmienionych zapalnie tkanek przyczepu mięśni,
• odciążeniu przyczepu,
• ewentualnej reinsercji ścięgien.

Zabieg może być wykonany techniką otwartą lub artroskopowo – wybór zależy od stanu klinicznego oraz preferencji operatora.

Rokowanie i rehabilitacja

Większość pacjentów odzyskuje pełną sprawność po leczeniu zachowawczym, szczególnie jeśli stosują się do zaleceń i kontynuują ćwiczenia wzmacniające.

W przypadkach operacyjnych pełna rehabilitacja może trwać od 3 do 6 miesięcy, ale daje bardzo dobre rezultaty funkcjonalne.

Łokieć golfisty to bolesna entezopatia przyczepu mięśni zginaczy nadgarstka, której nie należy lekceważyć.

Wczesna diagnoza, zmiana nawyków oraz kompleksowe podejście terapeutyczne pozwalają skutecznie opanować dolegliwości i wrócić do pełnej aktywności.

Jeśli odczuwasz przewlekły ból po wewnętrznej stronie łokcia – nie czekaj. Konsultacja z ortopedą lub fizjoterapeutą to pierwszy krok do pełnego powrotu do zdrowia.

Z pozoru banalna praca biurowa, a ból jak u sportowca – historia pani Magdy”

Dane pacjentki:

• Imię: Magda (imię zmienione)
• Wiek: 41 lat
• Zawód: specjalistka ds. księgowości
• Aktywność fizyczna: sporadyczna, głównie spacery i joga

Wywiad medyczny:

Pani Magda zgłosiła się do poradni z powodu nasilającego się od 2 miesięcy bólu po wewnętrznej stronie prawego łokcia.

Początkowo dolegliwości były nieznaczne – ból pojawiał się jedynie przy dłuższym używaniu komputera, szczególnie myszki.

Po kilku tygodniach ból zaczął promieniować do przedramienia i pojawiał się nawet podczas chwytania filiżanki lub otwierania drzwi.

Pacjentka zauważyła, że szczególnie silny ból występuje rano oraz po dłuższym okresie pracy przy komputerze, a także po zajęciach jogi, które obejmowały pozycje z obciążeniem na dłoniach.

Badanie kliniczne:

• Ból przy palpacji nadkłykcia przyśrodkowego prawego ramienia
• Dodatni test oporowanego zgięcia nadgarstka
• Brak objawów neurologicznych

Diagnostyka:

• USG: zmiany degeneracyjne w obrębie przyczepu wspólnego zginaczy (przyśrodkowy nadkłykieć kości ramiennej)
• Rozpoznanie: łokieć golfisty (epicondylitis medialis humeri)

Leczenie:

• Terapia manualna i ćwiczenia ekscentryczne z fizjoterapeutą
• Modyfikacja ergonomii stanowiska pracy (zmiana myszki, podkładka pod nadgarstek, przerwy co 30 minut)
• Iniekcja osocza bogatopłytkowego pod kontrolą USG
• Zalecenie czasowego ograniczenia pozycji opartych na dłoniach podczas ćwiczeń

Efekt:

Po 8 tygodniach – znacząca poprawa.

Pacjentka powróciła do pełnej aktywności zawodowej i rekreacyjnej, zachowując nawyki profilaktyczne.

Jak najłatwiej „nabawić się” łokcia golfisty?

Czyli codzienne sytuacje, które mogą prowadzić do kontuzji

Łokieć golfisty nie dotyczy wyłącznie sportowców.

Do rozwoju tego schorzenia może dojść w wyniku zwykłych, powtarzalnych czynności wykonywanych codziennie, które przeciążają strukturę ścięgnistą w obrębie przyczepu mięśni zginaczy nadgarstka.

1. Długotrwała praca przy komputerze – najczęstszy winowajca

• Pisanie na klawiaturze bez podpory dla przedramion
• Używanie myszki komputerowej z nadgarstkiem zgiętym w nienaturalnej pozycji
• Brak mikroprzerw co 30–45 minut

2. Prace domowe i ogrodowe

• Szorowanie, malowanie, wiercenie – powtarzalne ruchy nadgarstka i przedramienia
• Noszenie ciężkich zakupów w sposób zgięciowy, co aktywuje zginacze nadgarstka

3. Zła technika podczas ćwiczeń fizycznych

• Deski i pompki bez odpowiedniego ustawienia łokci i nadgarstków
• Użycie zbyt dużego ciężaru podczas ćwiczeń siłowych (np. bicepsy ze sztangą) z kompensacją przez nadgarstek
• Treningi z taśmami oporowymi bez kontroli ruchu kończyn górnych

4. Urazy kumulacyjne – efekt małych codziennych przeciążeń

• Częste podnoszenie dziecka, torby czy walizki
• Niewłaściwa postawa ciała i brak stabilizacji obręczy barkowej podczas ruchów kończyną górną
• Przeciążenie związane z nową aktywnością – np. remontem, przeprowadzką czy nawet pracą w ogródku

Dlaczego nie czujemy bólu od razu?

Mięśnie i ścięgna adaptują się do obciążeń, ale gdy mikrourazy przewyższają zdolności regeneracyjne tkanek – dochodzi do przewlekłych zmian przeciążeniowych, a nie ostrego urazu.

To dlatego pacjenci często mówią: „Nie zrobiłem niczego konkretnego, a ból po prostu się pojawił”.

Co możemy zrobić, by się przed tym uchronić?

• Dbaj o ergonomię stanowiska pracy
• Wzmacniaj i rozciągaj mięśnie przedramienia
• Rób przerwy podczas pracy manualnej
• Słuchaj swojego ciała – reaguj na pierwsze sygnały przeciążenia

Co to jest łokieć golfisty?

Łokieć golfisty (łac. epicondylitis medialis humeri) to schorzenie polegające na przeciążeniu lub mikrouszkodzeniach przyczepów ścięgien mięśni zginających nadgarstek lub nawrotowych przedramienia do tzw. nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej.
W praktyce oznacza to, że przy wykonywaniu powtarzalnych ruchów zgięcia nadgarstka, pronacji przedramienia lub chwytu — struktury ścięgniste są narażone na przeciążenie, co prowadzi do bólu, zapalenia lub degeneracji.
Warto podkreślić, że pomimo nazwy „golfisty” nie dotyczy on wyłącznie osób grających w golfa — schorzenie może pojawić się u osób wykonujących inne powtarzalne ruchy kończyną górną.

Jakie są główne objawy łokcia golfisty?

Typowe objawy to:

• Ból w wewnętrznej (przyśrodkowej) stronie łokcia — w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego.
• Ból nasilający się przy ruchach: chwytaniu przedmiotów, zgięciu nadgarstka, pronacji (obracaniu) przedramienia.
• Promieniowanie bólu wzdłuż przedramienia, czasem do nadgarstka lub palców.
• Osłabienie siły chwytu ręki, trudności przy podnoszeniu, dźwiganiu, obracaniu przedramienia.
• W niektórych przypadkach — sztywność stawu łokciowego po okresie spoczynku, tkliwość przy dotyku.

Skąd bierze się łokieć golfisty – jakie są przyczyny?

Przyczyny są zazwyczaj związane z nadmiernym, powtarzalnym obciążeniem oraz przeciążeniem struktur mięśniowo‑ścięgnistych:

• Mikrourazy i przeciążenia przyczepów mięśni zginających nadgarstek lub nawrotowych przedramienia — powtarzalne ruchy, często przeciw oporowi.
• Ruchy typu: intensywne zginanie nadgarstka, pronacja przedramienia, chwytanie, podnoszenie, dźwiganie — szczególnie gdy technika jest niewłaściwa lub gdy obciążenia są nagle zwiększone.
• Praca zawodowa lub aktywność rekreacyjna wymagająca powtarzalnych czynności manualnych — np. prace ręczne, narzędzia, komputery.
• Czynniki związane z wiekiem (> 35 lat dotyczy częściej) i/lub zmniejszona zdolność do regeneracji tkanek ścięgnistych.

Czy łokieć golfisty może pojawić się nagle, czy raczej rozwija się stopniowo?

Zwykle rozwija się stopniowo w wyniku wielokrotnych mikrourazów i przeciążeń, a nie jednorazowego dużego urazu.
Na początku objawy mogą być subtelne (np. drobny dyskomfort, zmniejszona siła chwytu), ale z czasem mogą nasilać się — prowadząc do silnego bólu nawet przy prostych czynnościach.

Czy tylko sportowcy lub grający w golfa mają ryzyko łokcia golfisty?

Nie – to mit, że dotyczy wyłącznie osób, które grają w golfa.
Ryzyko mają również:

• osoby wykonujące prace manualne z powtarzalnymi ruchami kończyny górnej,
• pracownicy biurowi przy komputerze (myszka, klawiatura),
• osoby aktywne fizycznie, uprawiające sporty wymagające intensywnego użycia ramienia, nadgarstka, przedramienia.

Jak wygląda diagnostyka łokcia golfisty?

Proces zwykle obejmuje:

• Wywiad — kiedy pojawił się ból, jakie czynności go wywołują, jakie obciążenia zostały wprowadzone.
• Badanie fizykalne — palpacja przyśrodkowego nadkłykcia, testy oporowe (np. zgięcie nadgarstka wbrew oporowi), ocena zakresu ruchu, siły chwytu.
• W razie potrzeby badania obrazowe: USG (ocena ścięgien), RTG (np. zwapnienia), MRI — gdy zmiany są przewlekłe lub niejasne.

Jakie są metody leczenia i rehabilitacji?

Leczenie zwykle zaczyna się od metod zachowawczych, a jeśli są nieskuteczne — rozważa się bardziej zaawansowane. Oto główne podejścia:

• Odpoczynek lub ograniczenie czynności nasilających ból.
• Fizjoterapia: ćwiczenia wzmacniające mięśnie zginaczy nadgarstka i przedramienia, ćwiczenia ekscentryczne, rozciąganie, terapia manualna.
• Okłady, zimne kompresy, ewentualnie leki przeciwbólowe — choć decydującym elementem jest rehabilitacja, nie tylko leki.
• Modyfikacja ergonomii pracy, techniki wykonywania ruchów — aby uniknąć nawracającego przeciążenia.
• W przypadku braku poprawy: iniekcje, terapia zaawansowana, a w rzadkich przypadkach — leczenie operacyjne.

Jak długo trwa leczenie i kiedy można wrócić do pełnej aktywności?

Czas leczenia zależy od stopnia zaawansowania i od kondycji pacjenta:

• Wiele przypadków ustępuje w ciągu kilku tygodni do miesięcy, jeśli podjęte zostały wcześnie środki terapeutyczne.
• W przewlekłych przypadkach czas może być dłuższy — nawet kilka miesięcy.
• Kluczowe jest to, aby po ustąpieniu bólu nadal wykonywać ćwiczenia profilaktyczne i unikać ponownego przeciążenia.

Czy można zapobiec łokciu golfisty? Jeśli tak — jak?

Tak — istnieje wiele sposobów zmniejszenia ryzyka. Oto najważniejsze:

• Unikaj długich, powtarzalnych ruchów bez przerw — staraj się robić mikroprzerwy w czynnościach wymagających powtarzalnego opuszczania czy zginania nadgarstka.
• Ergonomia — zadbaj o dobre ustawienie stanowiska pracy (klawiatura, myszka), właściwą technikę ruchu.
• Wzmacniaj mięśnie przedramienia i nadgarstka — regularnie ćwicz, zwłaszcza jeśli Twoja praca lub hobby obciąża tę okolicę.
• Słuchaj sygnałów ciała — jeśli pojawia się ból lub dyskomfort przy określonych ruchach, zareaguj wcześnie (zmniejsz obciążenie, zastosuj okład, skonsultuj fizjoterapeutę).

Czy możliwe jest, że ból łokcia po wewnętrznej stronie to coś innego niż łokieć golfisty?

Tak — zawsze należy brać pod uwagę różnicowanie, ponieważ ból w tej okolicy może mieć inne przyczyny, m.in..

• Problemy z nerwem łokciowym (kompresja, neuropatia)
• Zwapnienia lub zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stawu łokciowego
• Inne entezopatie lub zapalenia tkanek miękkich
  Dlatego diagnoza powinna opierać się na dokładnym badaniu i – w razie potrzeby – badaniach obrazowych.

Zrozumienie to pierwszy krok do zdrowia

Łokieć golfisty to nie tylko problem sportowców — to częsta, choć często bagatelizowana dolegliwość, która może dotknąć każdego z nas: pracownika biurowego, majsterkowicza, młodej mamy czy osoby aktywnej fizycznie.

Najważniejsze to nie ignorować pierwszych objawów bólu po wewnętrznej stronie łokcia i świadomie podejść do obciążenia kończyny górnej – zarówno w pracy, jak i w sporcie czy codziennych obowiązkach. Dzięki odpowiedniej diagnostyce, terapii i profilaktyce – można skutecznie wrócić do pełnej sprawności, często bez konieczności leczenia operacyjnego.

Jeśli masz wątpliwości, czy to co odczuwasz to „zwykłe przeciążenie”, nie zwlekaj — zasięgnij opinii specjalisty. W ICHB zajmujemy się nie tylko barkiem – ale całą kończyną górną, podchodząc kompleksowo do każdego przypadku.

👉 Twoje ciało daje Ci sygnały — posłuchaj ich zanim staną się krzykiem.