Rehabilitacja łokcia: terapia manualna, fala uderzeniowa i inne metody

Ból łokcia najczęściej nie bierze się z urazu. Bierze się z przeciążenia przyczepów ścięgien, czyli miejsc, w których mięśnie przedramienia łączą się z kością w okolicy łokcia. Tak powstaje to, co pacjenci znają pod nazwą „łokieć tenisisty” (choć rakieta nie ma z tym nic wspólnego). I tu pojawia się pierwsze rozczarowanie: samo oszczędzanie ręki rzadko wystarcza. Ból potrafi zelżeć na kilka tygodni, a potem wrócić przy pierwszym cięższym dniu, bo przyczyna została nietknięta. Rehabilitacja łokcia polega właśnie na pracy nad przyczyną, a nie na czekaniu.

Terapia manualna: podstawa leczenia łokcia

Laser wysokoenergetyczny HIL w okolicy łokcia.

Najważniejszą częścią rehabilitacji łokcia jest praca rąk terapeuty. Składają się na nią trzy rzeczy. Po pierwsze praca na przeciążonych przyczepach i na mięśniach przedramienia, które są w takich przypadkach napięte na całej długości, aż do nadgarstka. Po drugie mobilizacje samego stawu łokciowego, jeśli badanie pokaże, że ruch jest ograniczony. Po trzecie, i to bywa najbardziej niedoceniane, korekta wzorca obciążania całej kończyny.

Łokieć bardzo często cierpi za kogoś innego. Za nadgarstek, który jest ustawiony w złej pozycji przy pracy z myszką albo narzędziem. Za bark, który nie pracuje prawidłowo, więc przedramię musi nadrabiać. Dopóki ten wzorzec się nie zmieni, przyczepy będą dostawać tę samą dawkę przeciążenia każdego dnia. Dlatego badanie zaczynamy od całej kończyny, a nie od punktu, który boli. Szerzej piszemy o tym w artykule Ból łokcia po urazie barku.

Sprzęt dobrany pod łokieć

Terapia radiofalowa TR: głowica z żelem przewodzącym rozgrzewa tkanki od środka.

Fizykoterapia jest w rehabilitacji łokcia dodatkiem do pracy manualnej, ale dodatkiem, który przy przewlekłych dolegliwościach potrafi zrobić realną różnicę. W Instytucie Chirurgii Barku korzystamy z kilku metod:

• Fala uderzeniowa ogniskowa to nasz kluczowy zabieg przy przewlekle przeciążonych przyczepach w okolicy łokcia. Energia dociera punktowo w głąb tkanki i pobudza ją do przebudowy. Standardowo planujemy około 5 zabiegów, powtarzanych co 7 do 14 dni.
• Laser wysokoenergetyczny HIL stosowany na okolicę przyczepu, wspiera zmniejszenie dolegliwości i regenerację.
• Terapia radiofalowa TR daje głębokie przegrzanie tkanek przedramienia, co poprawia ich elastyczność i dobrze przygotowuje łokieć do pracy manualnej.
• Terapia SIS działa na ból, wykonuje się ją przez ubranie i bez kontaktu głowicy ze skórą. Przeciwwskazania: wszczepiona elektronika (na przykład rozrusznik serca), metal w polu zabiegowym (wymaga oceny terapeuty), ciąża.
• Krioterapia miejscowa przy zaostrzeniach, gdy łokieć jest rozdrażniony i każdy ruch boli.

Powiedzmy to uczciwie: fala uderzeniowa pomaga wielu pacjentom z przewlekłym bólem łokcia, ale nie wszystkim i praktycznie nigdy nie od pierwszego zabiegu. Efekt buduje się w trakcie serii, a u części osób zauważalna poprawa przychodzi dopiero kilka tygodni po jej zakończeniu. Jeśli po pełnej serii nie ma żadnego postępu, nie powtarzamy tego samego w kółko, tylko wracamy do diagnostyki.

Fizjoterapeuta i ortopeda w jednym zespole

To jest różnica, którą pacjenci odczuwają najbardziej. Nasi fizjoterapeuci pracują w tym samym zespole co ortopedzi, w tym samym miejscu w Szczecinie. Jeśli rehabilitacja nie daje postępu albo w trakcie badania pojawi się coś, co wymaga oceny lekarskiej, pacjent nie zaczyna szukania od nowa. Trafia na konsultację ortopedyczną od ręki, z badaniem USG wykonywanym na miejscu.

Działa to też w drugą stronę. Jeśli lekarz zdecyduje o zabiegu, po nim pacjent wraca do tego samego terapeuty, który prowadził go wcześniej. Do kogoś, kto zna przebieg dolegliwości od początku i wie, co już próbowaliśmy. Więcej o tym, jak wygląda rehabilitacja w Instytucie Chirurgii Barku, znajdziesz na stronie działu, a warunki wizyt opisuje cennik rehabilitacji.

Czego się spodziewać

Rehabilitacja łokcia to zawsze seria wizyt, a nie pojedynczy zabieg. Do tego dochodzi część, której nikt nie zrobi za pacjenta: praca własna w domu. Kilka prostych ćwiczeń przedramienia, wykonywanych regularnie, ma na przewlekle przeciążony przyczep większy wpływ niż jakikolwiek aparat. Terapeuta pokazuje je na wizycie i sprawdza technikę, bo źle wykonywane ćwiczenie potrafi dolegliwości nasilić.

Efekty liczymy w tygodniach, nie w dniach. I trzeba wiedzieć jeszcze jedno: przewlekłe przeciążenia lubią wracać. Jeśli po ustąpieniu bólu wraca się dokładnie do tych samych nawyków, tego samego ustawienia nadgarstka przy klawiaturze i tego samego chwytu narzędzia, łokieć zwykle upomina się o swoje po kilku miesiącach. Dlatego korekta obciążania jest częścią leczenia, a nie dodatkiem do niego.

Najczęstsze pytania

Czy fala uderzeniowa boli?

Bywa nieprzyjemna, zwłaszcza gdy głowica trafia dokładnie w bolesne miejsce. Zabieg jest jednak krótki, a terapeuta na bieżąco dobiera parametry do tego, co czuje pacjent. Większość osób opisuje to jako odczucie do wytrzymania, a nie jako ból nie do zniesienia. Po zabiegu okolica może być przez kilkanaście godzin bardziej wrażliwa.

Ile zabiegów potrzeba?

Przy fali uderzeniowej ogniskowej na przewlekłe dolegliwości przyczepów planujemy zwykle około 5 zabiegów, powtarzanych co 7 do 14 dni. Terapia manualna to zazwyczaj dłuższy proces prowadzony równolegle, którego długość zależy od tego, jak dawno zaczął się ból i co go podtrzymuje. Konkretny plan powstaje po pierwszym badaniu, a nie z góry przez telefon.

Kiedy z łokciem iść do lekarza zamiast na rehabilitację?

Do ortopedy, gdy ból wybudza w nocy i nie zależy od ruchu, gdy po pełnej serii rehabilitacji nie ma żadnego postępu, oraz zawsze, gdy dolegliwości zaczęły się po wyraźnym urazie: upadku, uderzeniu, szarpnięciu ręki. Osobny przypadek to drętwienie palców towarzyszące bólowi łokcia, bo przyczyna bywa wtedy inna, niż się wydaje. Piszemy o tym w artykule Drętwienie dłoni: cieśń nadgarstka czy łokieć?

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji fizjoterapeutycznej ani lekarskiej. Metody rehabilitacji łokcia powinny być dobrane po badaniu, przez specjalistę.